AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥--

ថ្ងៃនេះ ៦៣ឆ្នាំមុន គឺជាគំរូនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនតាមរបៀប និងយន្តការដោយសន្តិវិធី ដោយប្រើប្រាស់យុត្តាធិការច្បាប់ជាអន្តរជាតិ ហើយសង្ឃឹមថា ស្មារតី នៃអ្វីដែលកើតមាននៅពេលនោះនឹងអាចក្លាយជាយន្តការដោយសន្តិវិធីដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាង នៅក្នុងករណីមានបញ្ហាតានតឹងនៅព្រំដែនដូចអ្វីដែលកំពុងតែកើតមាន រវាងកម្ពុជានិងថៃ នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

កម្ពុជាមានព្រំដែនជាមួយនឹងឡាវប្រមាណជា ៥៤០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយខេត្ត៣ គឺ ខេត្ត​ព្រះវិហារ ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង និង​ខេត្ត​រតនគិរី ដែលមកដល់ពេលនេះ បានសម្រេចចរចាដោះស្រាយ តាមយន្តការទេ្វភាគីប្រមាណជា ៨៦ភាគរយ ហើយៗកំពុងតែបន្តខិតខំដោះស្រាយបន្ថែមទៀត។ ជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម ដែលមានព្រំដែនសរុបប្រមាណជា ១ ២៧០ គីឡូម៉ែត្រ អូសតាមបណ្តោយ ខេត្តចំនួន៩ ដូចជា ខេត្ត​រតនគិរី ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ខេត្ត​ក្រចេះ ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ ខេត្ត​ស្វាយរៀង ខេត្ត​ព្រៃវែង ខេត្ត​កណ្តាល ខេត្តតាកែវ និង​ខេត្តកំពត គឺបានសម្រេចការវាស់វែង និងបែងចែកបង្គោលច្បាស់លាស់បាន ៨៤ភាគរយហើយ។​

រវាងព្រំដែនកម្ពុជា ជាមួយប្រទេសឡាវ ក៏ដូចជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម គឺដំណើរការចរចាបាននិងកំពុងតែធ្វើជាជំហានៗដោយសន្តិវិធី ប៉ុន្តែជាអកុសល ព្រំដែនរវាងកម្ពុជាជាមួយនឹងថៃ ដែលមានប្រវែង សរុបប្រមាណជា ៨០៥គីឡូម៉ែត្រ តាមបណ្តោយខេត្ត៧ រួមមាន ខេត្ត​ព្រះវិហារ ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ខេត្ត​បាត់ដំបង ខេត្ត​ប៉ៃលិន ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ និង​ខេត្ត​កោះកុង គឺមិនទាន់បានកំណត់ច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ។ ភាគីទាំងពីរ សម្រេចត្រឹមតែរកបង្គោលព្រំដែនចាស់ ចំនួន៧៤ កន្លែង ដោយនៅក្នុងនោះ គឺបានឯកភាពគ្នាត្រឹមតែ ៤២ បង្គោលប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃ នៅមានចំណុច និងតំបន់រសើបច្រើនណាស់ ហើយវាក៏ស្មុគស្មាញណាស់ដែរ ដូច្នេះ​ហើយទើបក្រុមអ្នកជាតិនិយមជ្រុលខ្លះឧស្សាហ៍យកបញ្ហានេះធ្វើជាលេស បង្កបញ្ហាតានតឹងជាញឹកញាប់។

គិតចាប់តាំងពី២០០៨ ដល់ទល់ពេលនេះ កម្ពុជានិងថៃមានបញ្ហាតានតឹង ដោយរាប់ទាំងការផ្ទុះអាវុធជាញឹកញាប់ ហើយថ្មីៗនេះ ភាពតានតឹងទាក់ទងនឹងបញ្ហាព្រំដែនក៏កើតឡើងសារជាថ្មី រហូតដល់កម្ពុជា បានសម្រេចចិត្តយករឿងដ៏រសើបនៅតំបន់ចំនួន៤ ពោលគឺ តំបន់មុំបី តំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេ។ តំបន់ទាំង៤នេះគឺប្រទាញប្រទង់គ្នាខ្លាំង​ ហើយជំហររបស់កម្ពុជាគឺពិតជាចង់យកបញ្ហានេះទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិកាត់សេចក្តីបញ្ចប់បញ្ហា។

លើបញ្ហាព្រំដែននេះ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជំហរប្រាប់ភាគីថៃច្បាស់ណាស់ថា កម្ពុជាមិនចង់ប្រើប្រាស់កម្លាំងឬ យោធាដោះស្រាយបញ្ហាឡើយ។ អ្វីដែលកម្ពុជាចង់បានគឺ ការកំណត់ព្រំដែនមួយច្បាស់លាស់ មានការ ទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដែលការដោះស្រាយគឺតាមយន្តការទ្វេភាគី ហើយកន្លែងដែលរសើបខ្លាំងគឺដូចជាករណីតំបន់៤ខាងលើ គឺទៅតុលាកាយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ហើយរួមគ្នាគោរពសាលក្រមនោះ ដើម្បីដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី មិនមានទំនាស់ កើតឡើងដូចជាបច្ចុប្បន្ន ​ប៉ុន្តែនៅក្នុងករណីចាំបាច់ កម្ពុជាក៏រក្សាសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់កម្លាំងដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន។

នៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាលើបញ្ហានៅតំបន់រសើប ដែលឈានដល់ការផ្ទុះអាវុធនៅព្រំដែនកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ រហូតដល់យោធាថៃបង្កភាពតានតឹងដោយបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគី ប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជននិងប្រជាជននៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ថៃគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានតាំងពីអ្នកនយោបាយ ក្រុមអ្នកបញ្ញវន្ត ក៏ដូចជាយោធា បែរជាយកលេសនេះលេសនោះ មិនទទួលយកគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់កម្ពុជាទៅវិញ។

ដើម្បីបញ្ចៀសបញ្ហា និងអរិភាពនៅព្រំដែន ដែលបង្កការលំបាក និងប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ និងជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងសងខាងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលអាចអូសបន្លាយពេលវេលាយូរបន្តទៀត យន្តការដោះស្រាយទំនាស់ដូចដែលកម្ពុជាបានធ្វើ ហើយមានយុត្តាធិការនៃសាលាក្តីនេះកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ជាសក្ខីកម្ម ដែលភាគីថៃគួរតែទទួលយក។

ក្នុងករណីបញ្ហាតានតឹង ដែលផ្ទុះនៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា បានរសាយទៅ ប៉ុន្តែប្រសិនបើព្រំដែននៅតែមិនច្បាស់ដូចជាសព្វថ្ងៃ ហើយយន្តការចរចាទ្វេភាគីមិនទៅមុខ ការប៉ះទង្គិចនៅពេលអនាគតគង់តែកើតឡើងជាថ្មីទៀតមិនខាន។​ យន្តការដែលកម្ពុជាបានដាក់ចេញ គឺជាការសម្រេចចិត្តប្រកាន់យកដំណោះស្រាយនិងយុទ្ធសាស្ត្ររក្សាអធិបតេយ្យភាព និង​បូរណភាពដែនដីរបស់ប្រទេស ប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការប្តេជ្ញាចិត្តអនុវត្តផ្លូវច្បាប់ក្នុងការប្រឈមមុខនឹងជម្លោះព្រំដែនដ៏ស្មុគស្មាញជាមួយប្រទេសថៃ។ ការ​អំពាវនាវ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឱ្យការដោះស្រាយបញ្ហាតាមយន្តការមជ្ឈត្តកម្ម​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ គឺជាយន្តការដោះស្រាយ​តាម​គំរូ​ផ្លូវ​ច្បាប់ និង​ភាព​ច្បាស់លាស់​ខាង​សីលធម៌។ យន្តការនេះគួរតែជាគំរូមួយដែលមានការចូលរួមដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិភាព។​ សូមយកតាមគំរូដែលបានធ្វើកាលពី៦៣ឆ្នាំមុន ហើយភាគីទាំងសងខាងគឺគួរតែគោរព តាមសាលក្រមតុលាការនេះ។ ការសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការ គឺជាការបញ្ជាក់ពីយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ហើយវាក៏ជាសារយ៉ាងច្បាស់ថា បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ អធិបតេយ្យភាព និងព្រំដែនត្រូវតែត្រូវបានគោរពក្នុងក្របខណ្ឌនៃច្បាប់អន្តរជាតិ៕

AKP